تاریخچه الکتروموتور حاصل چند مرحله کشف و توسعه است. پس از کشف اثر مغناطیسی جریان برق توسط اورستد در سال ۱۸۲۰، فارادی در سال ۱۸۲۱ چرخش الکترومغناطیسی را نشان داد. سپس طراحی‌های کاربردی‌تر مسیر استفاده صنعتی از موتور الکتریکی را باز کردند. شرح آزمایش فارادی در مؤسسه سلطنتی بریتانیا را ببینید.

در سال 1834 هرمان ژاکوب، مهندس و فیزیکدان آلمانی-روسی با بررسی نتایج تحقیقاتی هانس، الکتروموتور را معرفی کرد. ژاکوب سپس آن را به سن پترزبورگ بُرد و روی یک قایق 12 نفره نصب کرد. این سرآغاز استفاده کاربردی از موتور الکتریکی بود.

سال 1866 با ساخت دینام دنیای موتور الکتریکی متحول شد. ورنر فون زیمنس محقق آلمانی با ثبت اختراع دینام امکان تولید انرژی الکتریکی در مقیاس بزرگ را فراهم کرد. هنگامی که اولین شبکه های برق و نیروگاه ها در اواخر قرن نوزدهم در بسیاری از کشورها راه اندازی شدند، موتور الکتریکی به پیشرفت نهایی خود دست یافت.

گسترش تولید و توزیع برق، هم استفاده از روشنایی برقی و هم کاربرد موتورهای الکتریکی را ممکن کرد. موتور، مصرف‌کننده انرژی الکتریکی برای تولید حرکت است و نباید نقش آن را با مولد برق یکی دانست.

اساس کار الکتروموتورها

وظیفه هر الکتروموتوری تبدیل انرژی است. یعنی در ساده ترین شکل انرژی الکتریکی را به انرژی مکانیکی تبدیل می کند. براساس یک اصل فیزیکی اگر هادی حامل جریان در میدان مغناطیسی باشد، نیرویی به نام لورنز بر آن رسانا وارد می شود. موتورهای الکتریکی به شکلی طراحی شدند که این نیروی مکانیکی منجر به حرکت و چرخش آنها می شود.

ساختمان همه موتورهای الکتریکی یکسان نیست. استاتور بخش ثابت و روتور بخش گردان است؛ نحوه ایجاد میدان و تغذیه به نوع موتور بستگی دارد. کموتاتور جزء مشترک همه موتورها نیست. برای مثال، روتور قفس‌سنجابی با روتور کموتاتوردار تفاوت دارد. راهنمای اجزای موتور Nidec انواع این ساختارها را معرفی می‌کند.

نیم نگاهی به درون موتور الکتریکی

روتور یا رانر

ساختار روتور به نوع موتور بستگی دارد. روتور سیم‌پیچی‌شده دارای سیم‌پیچ است، در حالی که روتور قفس‌سنجابی از هسته و هادی‌های قفس تشکیل می‌شود؛ بنابراین نمی‌توان توصیف یک نوع را به همه روتورها تعمیم داد.

شفت روتور

شفت از فولاد مقاوم ساخته شده و هسته روتور به آن متصل می شود. هر شفت دو قاعده دارد که با عنوان B و A شناخته می شود. قاعده سمت A در اصطلاح درایو است، به این معنی که انتقال نیرو از این سمت انجام می شود. سمت B که در انتهای الکتروموتور واقع شده به فن مخصوص، ترمز و محدودکننده های چرخشی متصل است.

استاتور

این قطعه از یک سیم پیچ آغشته به رزین مصنوعی ساخته شده و به صورت چند لایه در هسته گنجانده می شود. در هر الکتروموتوری تعداد سیم پیچ ها و عرض آنها متفاوت است. زیرا قطب و سرعت متفاوتی تولید می کند. کل مجموعه هسته چندلایه، سیم پیچ ها، رتور و استاتور در محفظه موتور تجمیع می شوند.

محفظه موتور

بدنه یا محفظه موتور اغلب از آلومینیوم ریخته گری شده (دایکاست) یا چدن خاکستری ساخته می شود. جعبه ترمینال برق بر روی محفظه موتور نصب می گردد. درون جعبه ترمینال قطعه ای با عنوان تخته ترمینال وجود دارد. انتهای سوئیچ سیم پیچ استاتور به تخته ترمینال وصل است. همچنین برای آن که محفظه موتور و اجزای داخلی آن از گرما مصون بمانند بدنه موتور به شکل پره های خنک کننده (هیت سینک) است. این پره ها باتوجه به اندازه موتور کوچک، متوسط یا بزرگ هستند.

بلبرینگ ها

یاتاقان‌ها روتور را نسبت به بدنه پشتیبانی می‌کنند و بارهای وارد بر مجموعه را تحمل می‌کنند. نوع یاتاقان و برنامه روانکاری باید با طراحی و دستورالعمل سازنده متناسب باشد؛ افزودن مداوم روغن یا گریس برای همه بلبرینگ‌ها روش صحیحی نیست.

فن

فن الکتروموتور در سمت B دستگاه تعبیه شده است تا گرمای تولید شده روی پره های خنک کننده را دور کند. پروانه داخلی توسط یک درپوش فلزی یا پلاستیکی کاملاً محصور شده است و هوای گرم را به بیرون انتقال می دهد.

متداول ترین الکتروموتورهای جهان

متداول ترین موتورهای الکتریکی نصب شده در سراسر جهان، الکتروموتورهای سه فاز ناهمزمان یا آسنکرون است. بزرگترین مزیت آنها این است که از نظر ساخت بسیار قوی هستند. از نظر عملیاتی قابل اعتماد بوده و به تعمیر و نگهداری کمتری احتیاج دارند. موتورهای آسنکرون با توان های مختلفی از چند وات تا ده ها مگاوات ساخته می شوند.

خرید و تعمیرات الکتروموتور در ایران

برای خرید الکتروموتور یا تعمیر موتورهای الکتریکی آسیب دیده حتماً از شرکت های معتبر و خوشنام کمک بگیرید. شرکت الوند صنعت جاوید البرز یکی از آنهاست که با دهها سال تجربه به تمامی نیازهای صنایع کشور در خصوص خرید یا تعمیر الکترموتور پاسخ می دهد.